Kantoortaboe: werken in kantoordiensten

Gehaast ontbijten, kinderen naar school brengen, aansluiten in de file en daarna de strijd om een goede werkplek. Herkenbaar patroon voor mensen met een kantoorbaan. Maar waarom wordt er vooral gewerkt tussen negen en vijf terwijl we in een 24-uurseconomie leven? Waarom zien kantoren er elke dag hetzelfde uit, terwijl activiteiten per dag verschillen? En waarom werken we allemaal op de drukste dagen? Het is de hoogste tijd om anders na te denken over kantoorwerk. Wat heel normaal is in de zorg en industrie lijkt het absolute taboe voor medewerkers op kantoor: werken in shifts. 

Overal piekdrukte
Door de manier waarom wij het werkende leven hebben ingericht, maken we allemaal op hetzelfde moment gebruik van dezelfde schaarse voorzieningen: vervoersmogelijkheden en werkplekken. Ondanks nieuwe mobiliteitsoplossingen is de verwachting dat het aantal files de komende vijf jaar verder toeneemt, waardoor tot 2023 het tijdsverlies met nog eens een derde stijgt. Ook in de trein stijgt het aantal reizigers met zo'n 14% tot 2023. 

Op kantoor zien we binnen de maandag tot en met vrijdag en tussen negen en vijf nog een verdere concentratie. Het Nederlandse kantoor kenmerkt zich namelijk door piekdrukte op dinsdag en donderdag en een minimale bezetting op woensdag en vrijdag. Deze piekbezetting wordt mede veroorzaakt doordat Nederland wereldkampioen parttime werken is. Volgens het CBS werkt bijna de helft van de beroepsbevolking in deeltijd en dat is veel meer dan het Europees gemiddelde van 19,9%. We willen ook niet meer werken. Slechts 3,3% van de deeltijdwerkers geeft aan meer te willen werken, terwijl dit in de rest van Europa op 21,4% ligt. 

We werken dus minder en het werk dat we doen, vindt vooral plaats op dezelfde dagen. Aan de ene kant hebben we een voorkeur voor een lang weekend (de lege vrijdag) en aan de andere kant hebben we geen keuze als gevolg van de beperkte buitenschoolse opvanguren (de lege woensdag).

Doorbreken van het taboe
Spreiding van de uren en dagen waarop we werken, is de enige echte oplossing om van deze piekdrukte af te komen. Eisen stellen aan de dagen waarop parttime wordt gewerkt en zorgen voor een continue bezetting binnen het team, is een no go binnen de meeste kantoororganisaties. Dit kan anders. Simpelweg het invoeren van een rooster levert al een directe oplossing voor de piekdrukte op kantoor. Wat dit uiteraard niet oplost, zijn de files en volle treinen. 

Daarvoor moeten we een stap verder gaan in het dynamisch roosteren. Niet alleen op weekbasis afspreken wie wanneer vrij is, maar daadwerkelijk werken in kantoorshifts. Iets dat in de zorg en industrie volstrekt normaal is. In overleg kunnen medewerkers kiezen voor bijvoorbeeld een 07.00 tot 15.00 uur blok of een 12.00 tot 20.00 uur blok. In de middag is er een overlap voor gezamenlijk overleg.

Economisch gezien, betekent deze oplossing een verdubbeling van de kantoorcapaciteit. Dit heeft een enorme impact op de ruimtebehoefte en daarmee de ecologische voetafdruk van de organisatie. Voor medewerkers geldt dat het vechten om een werkplek ook tot de verleden tijd behoort. Nog belangrijker is dat deze gedachte een maatschappelijke bijdrage levert aan een oplossing voor het fileprobleem en de werk-privé balans verbetert. Minder filestress en meer rust in de werkdag door te kiezen voor tijd in de ochtend of juist in de middag voor jezelf, kinderen of andere taken. 


Experimenteren met dynamische roosters kan ons dagelijks patroon doorbreken en levert zo een structurele oplossing voor structurele problemen. Twee dagen per week werken in shifts is al voldoende: dinsdag en donderdag, de drukste file- en kantoordagen. Sneller woon-werkverkeer en vermindering van de werkstress.